Asbest Nedir? Sağlığa Etkileri ve Asbestli İşlerde Güvenlik Önlemleri
Asbestin türleri, eski binalarda saklandığı yerler ve sağlık etkileri; yıkım ve tadilatta yönetmeliğin istediği envanter, bildirim, ölçüm, KKD ve atık adımları, deprem bölgesi notları ve kontrol listesiyle.

Asbest, lifli yapıdaki doğal silikat minerallerinin ortak adıdır; ısıya ve aşınmaya dayanıklı olduğu için yıllarca çatı levhası, boru yalıtımı ve yer karosu gibi yapı malzemelerinde kullanıldı. Lifleri solunduğunda asbestoz, mezotelyoma ve akciğer kanserine yol açabilir. Türkiye'de kullanımı yasak olsa da eski yapılarda duruyor; yıkım ve tadilatta özel önlem gerektiriyor.
Öne çıkanlar
- Türkiye'de asbestin her türünün çıkarılması, işlenmesi, satışı ve ithalatı yasaktır; risk bugün esas olarak eski yapıların söküm, yıkım ve tadilatında ortaya çıkar.
- Çalışanın sekiz saatlik ortalama maruziyeti 0,1 lif/cm³'ü geçemez ve ölçümleri akredite, İSG Genel Müdürlüğünce yetkilendirilmiş laboratuvarlar yapar.
- Yıkımdan önce asbest envanteri zorunludur ve asbestli imalatlar sökülüp uzaklaştırılmadan ana yıkıma geçilemez.
- Söküm, asbest söküm uzmanı nezaretinde eğitimli çalışanlarca ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iş planıyla bildirim yapıldıktan sonra yürütülür.
- Asbest söküm uzmanlığı için aktif iş güvenliği uzmanlığı belgesi, İSGÜM'ün 30 saatlik eğitimi ve en az 70 puanlık sınav başarısı gerekir; belge 5 yılda bir yenileme eğitimiyle vize edilir.
Asbest nedir ve hangi türleri vardır?
Asbest, lifli kristal yapıya sahip bir grup doğal silikat mineralinin ortak adıdır ve ticari adıyla amyant olarak da bilinir. Isıya, aşınmaya ve kimyasallara dayanıklı olduğu için inşaat, gemi, otomotiv ve tekstil sektörlerinde yaygın kullanıldı. Mevzuat altı türü asbest olarak tanımlar; bunlar serpantin ve amfibol olmak üzere iki gruba ayrılır.
| Grup | Tür | Not |
|---|---|---|
| Serpantin | Krizotil | Beyaz asbest; Türkiye'deki üretimde ağırlıkla bu tür kullanıldı |
| Amfibol | Krokidolit | Mavi asbest |
| Amfibol | Amosit | Kahverengi asbest |
| Amfibol | Tremolit, antofilit, aktinolit | Sınırlı kullanıldı ya da hiç kullanılmadı |
Temel düzenleme, 25 Ocak 2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliktir (kısaca Asbest Yönetmeliği). Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) İSG Genel Müdürlüğünün 2019 tarihli Asbestle Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi (ÇSGB rehberi) ince ve iğnemsi amfibol liflerini daha tehlikeli kabul eder. Bu, beyaz asbestin zararsız olduğu anlamına gelmez: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), krizotil dahil tüm asbest türlerini insanlar için kanserojen sayar.
Amfibol asbestler 1 Ocak 1996'dan, krizotil 31 Aralık 2010'dan itibaren yasaklandı. Asbest Yönetmeliği'nin 5. maddesi bugün asbestin çıkarılmasını, işlenmesini, satışını ve ithalatını yasaklar; risk büyük ölçüde 2010 öncesinden kalan yapı ve tesislerden gelir.
Eski binalarda hangi malzemeler şüphelidir?
Eski binalarda asbest en çok asbestli çimento ürünlerinde ve yalıtım malzemelerinde bulunur. Halk arasında eternit denen oluklu çatı levhaları, çatı arasındaki su depoları, kazan ve boru yalıtımları, marley yer karoları, yangın kapıları ve contalar tipik şüpheli noktalardır. Bir malzemenin asbest içerip içermediğini ancak laboratuvar analizi kesinleştirir.

ÇSGB rehberinin bir binada sıraladığı başlıca noktalar:
- Çatı ve cephe: oluklu levhalar, asbestli çimento paneller, oluk, boru ve bacalar
- Kazan dairesi ve tesisat: kazan ve boru kaplamaları, su tankları, ip, halat ve contalar
- İç mekân: püskürtme asbest, gevşek dolgu yalıtım, tavan kaplamaları, bölme duvarlar, marley ve vinil yer kaplamaları
- Yangın ve elektrik: yangın kapıları ve battaniyeleri, sigorta kutuları, havalandırma sistemleri
| Özellik | Zayıf bağlı ürünler | Güçlü bağlı ürünler |
|---|---|---|
| Hacim yoğunluğu | 1000 kg/m³ altında | 1400 kg/m³ üzerinde |
| Asbest oranı | %60'tan fazla | Düşük, bağlayıcı oranı yüksek |
| Örnek | Püskürtme asbest, asbestli sıva, yangın koruyucu levha, conta | Asbestli çimento levha ve boru, vinil yer kaplaması |
Rehberin puanlamasında püskürtme asbest ve ısı yalıtımı en yüksek ürün puanını alır, hasar arttıkça toplam puan yükselir. Örneğin 1980'lerden kalma bir apartmanın dönüşüm yıkımında çatıdaki oluklu levhalar, çatı arasındaki su deposu ve kalorifer dairesindeki boru yalıtımı envanterin ilk kalemleridir. Kırsalda ise ak toprak veya höllük denen doğal asbestli toprak sıva ve çatı malzemesi olarak kullanılabiliyor.
Oluklu çatı sökümü aynı zamanda yüksekte çalışmadır; ÇSGB'nin 2025 tarihli yüksekte çalışma rehberi yüzeylerin kırılganlığını düşme tehlikesi kaynakları arasında sayar. Bu yüzden ekibin yüksekte çalışma eğitimi de tamamlanmış olmalıdır.
Sağlığa etkileri nelerdir?
Asbest, lifleri solunduğunda zarar verir. Havaya karışan mikroskobik lifler akciğerlerde ve akciğer zarında birikir, yıllar içinde asbestoz, mezotelyoma ve akciğer kanseri gibi hastalıklara yol açabilir. DSÖ, krizotil dahil tüm asbest türlerini insanlar için kanserojen kabul eder. Etkiler maruziyetten 40 yıl sonra bile ortaya çıkabildiği için korunma işe başlamadan planlanmalıdır.
| Hastalık | Ne olur? | Kaynaktaki not |
|---|---|---|
| Asbestoz | Akciğerde yara dokusu ve sertleşme (fibrozis) | Ortaya çıkması 10-20 yılı bulabilir (ÇSGB rehberi) |
| Mezotelyoma | Akciğer zarı veya karın zarı kanseri | Türkiye'de yılda en az 500 kişide görülür (ÇSGB rehberi) |
| Akciğer kanseri | Bronş kökenli kanser | Sigarayla birlikte risk belirgin artar (DSÖ) |
| Diğer kanserler | Gırtlak, yumurtalık ve mide-bağırsak kanserleri | DSÖ bilgi notu ve Asbest Yönetmeliği Ek-I |
| Plevral değişiklikler | Akciğer zarında plak ve yaygın kalınlaşma | ÇSGB rehberi |
DSÖ'nün 2016 verisine dayanan tahminine göre mesleki asbest maruziyeti dünyada her yıl 200 binden fazla ölüme yol açıyor; bu, işe bağlı kanser ölümlerinin yüzde 70'inden fazlası demek. Mezotelyomanın en sık yakınmaları ağrı ve giderek artan nefes darlığıdır.
Maruziyet sınır değeri nedir ve nasıl ölçülür?
Türkiye'de asbest için mesleki maruziyet sınır değeri, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama olarak 0,1 lif/cm³'tür (Asbest Yönetmeliği, Madde 11). Ölçümü akredite ve İSG Genel Müdürlüğünce yetkilendirilmiş laboratuvarlar yapar; çalışanın solunum bölgesinden alınan hava numunesinde lifler faz kontrast mikroskobuyla ya da eşdeğer bir yöntemle sayılır.
Sayıma yalnızca uzunluğu 5 mikrondan büyük, eni 3 mikrondan küçük ve boyu eninin üç katını aşan lifler girer (Madde 10). ÇSGB rehberindeki örnekte, mühendislik önlemleriyle düşürülemeyen 0,8 lif/cm³'lük bir ortamda çalışma 1 saatle sınırlanırsa sekiz saatlik ortalama 0,1 lif/cm³'e iner. Rehber, sınır değerin yarısını aşan bir sonuçta ek önlem tasarlanmasını önerir.
Sınır değer aşılırsa Madde 13 şunları ister:
- Aşımın nedeni bulunur, önlem alınır ve uygun önlem alınana kadar etkilenen alanda çalışılmaz.
- Önlemlerin yeterliliği yeni bir ölçümle doğrulanır.
- Uyum ancak solunum koruyucuyla sağlanabiliyorsa her çalışanın azami çalışma süresi önceden belirlenir ve dinlenme araları verilir.
AB ise 2023/2668 sayılı Direktifle sınır değeri 0,01 lif/cm³'e indirdi ve 21 Aralık 2025'ten itibaren uygulanmasını şart koştu (EU-OSHA). Türkiye'deki değer Kasım 2026 itibarıyla değişmedi; yönetmelik zaten maruziyetin en aza indirilmesini ister (Madde 12).
Yıkım ve tadilatta yönetmelik hangi adımları istiyor?
Asbest Yönetmeliği ile Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik birlikte okunduğunda sıra şöyledir: envanter ve numune, risk değerlendirmesi, yetkin ekip, iş planı ve bildirim, kontrollü söküm ve ölçüm, tehlikeli atık yönetimi, temizlik belgesi ve en son ana yıkım. Asbestli imalat sökülmeden ana yıkıma geçilemez.

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik (kısaca Yıkım Yönetmeliği) 13 Ekim 2021 tarihli ve 31627 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 1 Temmuz 2022'de yürürlüğe girdi. Parantez içindeki madde numaraları aksi belirtilmedikçe Asbest Yönetmeliği'ne aittir.
- Envanter: İşveren işe başlamadan yapıda asbest içerebilecek malzemeleri inceler; asbest şüphesi bile yönetmeliği devreye sokar (Madde 7). Yıkımda asbestin türünü, miktarını ve yerini gösteren envanter zorunludur; katı numune alma ve analizini ÇSGB'nin asbest tür tayini için yetkilendirdiği laboratuvar yapar (Yıkım Yönetmeliği, Madde 16).
- Risk değerlendirmesi: Asbestin türü, durumu ve maruziyet derecesi dikkate alınır, çalışanların görüşü alınır (Madde 6). Genel yöntem için risk değerlendirmesi rehberimize bakabilirsiniz. Ortam havasında sınır değerin altında kalındığı gösterilirse, kolay kırılmayan malzemeyle kısa süreli bakım gibi sayılı işlerde bildirim, sağlık gözetimi ve kayıt maddeleri uygulanmayabilir.
- Ekip: İş, asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanlarınca yapılır (Madde 8). Asbest söküm eğitimlerine ilişkin Tebliğ'e göre uzman, işe başlamadan önce ve her iş değişiminde çalışanlara bir saatlik bilgilendirme yapar.
- İş planı ve bildirim: İşe başlamadan önce iş planı hazırlanır ve işyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iş planıyla birlikte bildirim yapılır. Bildirimde unvan ve adres, asbestin türü ve miktarı, yapılacak işler, çalışan sayısı, başlama tarihi, tahmini süre ile uzman ve çalışan belgeleri yer alır (Madde 9).
- Alan hazırlığı: Alan işaretlenir, yetkisiz giriş engellenir, sigara ve yeme içme alanları ayrılır (Madde 14). Rehbere göre lif yoğunluğu yüksek olabilecek işlerde polietilen kaplı karantina, HEPA filtreli negatif basınç ünitesi, hava kilidi ve duş ünitesi kurulur; sızdırmazlık sökümden önce duman testiyle denetlenir.
- Kontrollü söküm: Malzeme kırılmadan, ıslatılarak veya lif bağlayıcıyla sabitlenerek sökülür, dökülen parçalar H sınıfı endüstriyel süpürgeyle toplanır. Rehber, açılı taşlamayla kesmeyi, parçalayarak sökümü ve basınçlı suyla temizliği yüksek riskli işler arasında sayar.
- Ölçüm: Yetkili laboratuvar çalışma boyunca düzenli ölçüm yapar, sonuçlar çalışanlara açıklanır (Madde 10 ve 15).
- Atık: Asbestli atık hemen toplanır, etiketlenir ve sızdırmaz paketlerle en kısa sürede uzaklaştırılır (Madde 12). Yapı kaynaklı asbestli atıklar Atık Yönetimi Yönetmeliği'nde
17 06 01(yalıtım) ve17 06 05(inşaat malzemesi) kodlarıyla yer alır ve lisanslı taşıyıcıyla yetkili tesise gönderilir. - Temizlik belgesi: İş bitince yetkili laboratuvarın düzenlediği, asbest maruziyet riskinin kalmadığını gösteren ölçümlü belge il müdürlüğüne teslim edilir (Madde 9).
- Ana yıkım: Asbestli imalatlar sökülüp uzaklaştırılmadan ve seçici yıkım yapılmadan ana yıkıma geçilemez (Yıkım Yönetmeliği, Madde 5). Söküm, TS 13895 standardına uygun yapılır (Yıkım Yönetmeliği, Madde 16).
Hangi kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalı?
Asbestli işlerde en kritik KKD, belirlenmiş koruma faktörü en az 20, tercihen 50 ve üzeri olan solunum koruyucudur: P3 filtreli tam yüz maskesi, FFP3 tek kullanımlık maske veya motorlu solunum koruyucu. Bunlara tek kullanımlık Tip 5/6 tulum, tek kullanımlık eldiven ve bağcıksız bot eklenir; tümü işverence ücretsiz sağlanır.

| Donanım | Rehberdeki özellik | Kullanım kuralı |
|---|---|---|
| Tam yüz maskesi | TS EN 143'e göre P3 partikül filtresi | Kullanımdan önce yüze uygunluğu test edilir |
| Tek kullanımlık maske | TS EN 149'a göre FFP3, koruma faktörü 50 ve üzeri | Yüze oturmayan maske çok az koruma sağlar |
| Motorlu solunum koruyucu | Motorlu kısım için EN 12941 | Baş, göz ve yüz korumayla birleşik kullanılabilir |
| Tulum | Tip 5 (TS EN ISO 13982-1) ve Tip 6 (TS EN 13034), antistatik | Kirli alana her girişte yenisi giyilir |
| Eldiven ve bot | Tek kullanımlık eldiven, bağcıksız ve tokasız bot | Eldiven çıkışta mühürlü asbest atık torbasına atılır |
KKD işyeri dışına çıkarılmaz; koruyucu giysiler işyerinde temizlenir, yalnızca kapalı kaplarla dışarı çıkarılır ve günlük kıyafetlerden ayrı saklanır, tozlu işlerde duş imkânı sağlanır (Madde 14). Seçim ölçütleri ve standartlar için kişisel koruyucu donanım (KKD) rehberimize göz atabilirsiniz.
Sağlık gözetimi ve 40 yıllık kayıt
Asbestli işi ilk kez yapacak çalışanı önce işyeri hekimi değerlendirir. Ek-I'e göre muayene en az mesleki ve tıbbi özgeçmişi, solunum sistemi ağırlıklı fizik muayeneyi, 35x35 standart veya dijital akciğer grafisini ve solunum fonksiyon testini kapsar. Akciğer grafisinin tekrar aralığı 2 yılı aşamaz; hekim gerekirse balgam sitolojisi veya bilgisayarlı tomografi isteyebilir (Madde 16 ve Ek-I). Bu rolü üstlenmek isteyen hekimler için işyeri hekimliği eğitimi ilk adımdır.
İşveren her çalışanın yaptığı işi, çalışma süresini ve maruziyet düzeyini kaydeder. Kayıtlar maruziyet sona erdikten sonra en az 40 yıl saklanır, işyeri kapanırsa SGK il müdürlüğüne teslim edilir (Madde 17). Asbestoz ve mezotelyoma vakalarının kaydını ise SGK tutar (Madde 18).
Deprem bölgesi yıkımlarında asbest riski nasıl yönetilir?
Deprem sonrası yıkım ve enkaz kaldırmada asbestli malzeme çoğu zaman kırılmış hâlde bulunur ve rehberin puanlamasına göre hasar arttıkça lif yayma potansiyeli yükselir. Bu nedenle enkazdaki oluklu levha, boru yalıtımı ve benzeri malzemeyi asbest şüpheli sayıp ıslatarak, ayrıştırarak ve uygun solunum koruyucuyla çalışmak gerekir.

6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş Pazarcık (Mw 7,7) ve Elbistan (Mw 7,6) depremlerinden sonra yürütülen yıkım ve enkaz kaldırma çalışmaları konuyu yeniden gündeme taşıdı. ÇSGB rehberi, kentsel dönüşüm kapsamında 20 yılda yaklaşık 6,5 milyon bağımsız birimin yıkılarak dönüştürülmesinin gündemde olduğunu da belirtir.
Gözden kaçan bir ayrıntı var: Yıkım Yönetmeliği, 7269 sayılı Kanun kapsamındaki afet yıkımlarını ve 6306 sayılı Kanunun 6/A maddesine göre yapılan re'sen yıkımları kapsam dışında tutar; bunlarda yalnızca yıkım yöntemlerini düzenleyen 11. madde, uygulanabildiği ölçüde geçerlidir (Yıkım Yönetmeliği, Madde 2). Asbest Yönetmeliği ise asbest tozuna maruziyet olabilecek tüm işlerde uygulanır ve asbest şüphesi yeterlidir (Madde 2 ve 7).
- Şüpheli malzemeyi diğer molozdan ayırın, ıslatıp etiketli ve sızdırmaz paketlere alın, tehlikeli atık olarak ayrı taşıyın (Madde 12).
- Tozu ıslatma ve toz bastırmayla sınırlayın, çalışma alanı dışına yayılmasını önleyin (Madde 7).
- Sağlık Bakanlığının önerdiği gibi enkaz yakınlarında yaşam alanı oluşturmayın, çalışanların yemek ve dinlenme molalarını enkaz alanı dışında geçirmesini sağlayın.
- Risk değerlendirmesinde asbesti ayrı bir tehlike olarak ele alın; ekipte asbest söküm uzmanı ve eğitimli çalışan bulundurun, ölçümleri yetkili laboratuvara yaptırın.
Başlangıçtan bitişe kontrol listesi
Her satır için dosyada bir belge veya kayıt bulunmalıdır. Dayanak sütununda 'm.' Asbest Yönetmeliği'nin, 'YY' ise Yıkım Yönetmeliği'nin maddesini gösterir; metinlerin tamamına İSG mevzuatları sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
| Aşama | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| Önce | Asbest envanteri ve yetkili laboratuvar analizi | m.7; YY m.16 |
| Önce | Asbeste özgü risk değerlendirmesi, çalışan görüşü | m.6 |
| Önce | Uzman ataması, çalışanların kurs bitirme belgeleri | m.8 |
| Önce | İş planı ve il müdürlüğüne bildirim | m.9 |
| Önce | İşyeri hekimi muayenesi, akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi | m.16; Ek-I |
| Önce | İşaretleme, karantina ve duman testi | m.14; ÇSGB rehberi |
| Sırasında | P3 veya FFP3 maske, Tip 5/6 tulum, eldiven, bot | m.14 |
| Sırasında | Kişisel maruziyet ölçümleri | m.10-11 |
| Sırasında | Etiketli ve sızdırmaz atık paketleri | m.12 |
| Sonra | Lisanslı taşıma ve yetkili bertaraf | Atık Yönetimi Yönetmeliği |
| Sonra | Riskin kalmadığını gösteren ölçümlü belge il müdürlüğünde | m.9 |
| Sonra | Ana yıkıma asbest söküldükten sonra geçildi | YY m.5 |
| Sonra | Kayıtlar en az 40 yıl saklanacak şekilde arşivlendi | m.17 |
Asbest söküm uzmanı nasıl olunur?
Asbest söküm uzmanı olmak için önce aktif bir iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmanız gerekir. Ardından İSGÜM'ün düzenlediği 5 günlük, toplam 30 saatlik yüz yüze eğitime katılır ve sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alırsınız. Belge 5 yılda bir, 1 günlük yenileme eğitimiyle vize edilir.
Kurallar, 29 Haziran 2013 tarihli ve 28692 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Asbest Sökümü ile İlgili Eğitim Programlarına İlişkin Tebliğ'de yer alır. Tebliğ belge sınıfı ayrımı yapmaz; aranan şart iş güvenliği uzmanlığı belgesidir.
| Başlık | Asbest söküm uzmanı | Asbest söküm çalışanı |
|---|---|---|
| Eğitimi veren | İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü (İSGÜM) | Kamu kurumları, işçi ve işveren sendikaları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş İSG eğitim kurumları |
| Süre | 5 gün, 30 saat, yüz yüze | 6 saat |
| Sınıf mevcudu | 10-25 kişi | En fazla 25 kişi |
| Sonuç | En az 70 puan, Asbest Söküm Uzmanlığı Belgesi | Kurs bitirme belgesi |
| Süreklilik | 5 yılda bir 6 saatlik yenileme; bir yıl içinde katılmayanın belgesi iptal edilir | Uzmandan işe başlamadan ve her iş değişiminde 1 saatlik bilgilendirme |
Örneğin İSGÜM, 9-13 Kasım 2026 dönemini Ankara'da, 25 kişilik kontenjanla ve 18.590 TL (KDV dahil) ücretle duyurdu; tarih ve ücret her dönem yeniden ilan ediliyor. Başvurular yalnızca İSG-KATİP üzerinden ve ücret dekontu yüklenerek yapılıyor; yenileme eğitimleri ise son duyurularda ücretsiz ve çevrimiçi düzenlendi.
Sıkça Sorulan Sorular
Eternit çatıda asbest var mı?
Halk arasında eternit denen eski oluklu çatı levhaları asbestli çimento olabilir; ÇSGB rehberi eterniti binalardaki tipik asbest noktaları arasında sayar. Levhanın asbest içerip içermediği gözle anlaşılmaz, katı numunenin laboratuvarda analiz edilmesi gerekir. Sonuç gelene kadar levhayı kırmayın, kesmeyin ve basınçlı suyla yıkamayın.
Asbest testi nerede yaptırılır?
Yıkım öncesi envanterde katı numune alma ve analizi, ÇSGB tarafından asbest tür tayini için yetkilendirilmiş bir laboratuvarda yapılmalıdır. Çalışanların havadaki lif maruziyeti ise akredite ve İSG Genel Müdürlüğünce yetkilendirilmiş laboratuvarlarca ölçülür. Teklif almadan önce laboratuvarın yetki kapsamını ve akreditasyonunu sorun.
Asbestli atık nereye atılır?
Asbestli atık evsel çöpe, hafriyat dökümüne veya geri dönüşüme verilemez. Atık Yönetimi Yönetmeliği'nde 17 06 01 ve 17 06 05 gibi tehlikeli atık kodlarıyla yer alır; etiketli ve sızdırmaz paketlerde, lisanslı araçlarla yetkili bertaraf tesisine gönderilir.
Asbeste maruz kaldıysam hangi testleri yaptırmalıyım?
Asbest Yönetmeliği'nin Ek-I'i, asbestle çalışanlar için solunum sistemi ağırlıklı fizik muayene, akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testini asgari kontroller olarak sayar. Hekim gerekli görürse balgam sitolojisi veya bilgisayarlı tomografi isteyebilir. Hastalıklar yıllar sonra ortaya çıkabildiği için hekiminize maruziyet öykünüzü mutlaka anlatın.
Türkiye'de asbest ne zaman yasaklandı?
Amfibol grubu asbestler 1 Ocak 1996'dan, krizotil (beyaz asbest) ise 31 Aralık 2010'dan itibaren yasaklandı. Asbest Yönetmeliği bugün asbestin her türünün çıkarılmasını, işlenmesini, satışını ve ithalatını yasaklar. Bu nedenle 2010 öncesi yapılarda asbestli malzemeyle karşılaşma ihtimali sürüyor.
Asbest söküm uzmanlığı belgesi kaç yıl geçerli?
Asbest Söküm Uzmanlığı Belgesi 5 yıllık dönemlerle geçerlidir: her 5 yılın sonunda İSGÜM'ün 1 günlük (6 saatlik) yenileme eğitimine katılıp belgenizi vize ettirmeniz gerekir. Bu eğitime bir yıl içinde katılmayanların belgesi iptal edilir. Yenileme başvurusu için de aktif iş güvenliği uzmanlığı belgesi şarttır.
İlk adım: iş güvenliği uzmanlığı belgesi
Asbest söküm uzmanlığına giden yol, geçerli bir iş güvenliği uzmanlığı belgesinden geçer. Belgeniz yoksa Ofis Akademi'nin C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimi ile sınav sürecine hazırlanabilir, yıkım ve dönüşüm şantiyelerinde aranan bu uzmanlığa ilk adımı atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Asbest Sökümü ile İlgili Eğitim Programlarına İlişkin Tebliğ (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 13.10.2021, sayı 31627)
- Asbestle Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi (ÇSGB İSG Genel Müdürlüğü, 2019)
Ayrıca DSÖ, EU-OSHA, AFAD, Sağlık Bakanlığı ve İSGÜM'ün güncel yayınları ile Atık Yönetimi Yönetmeliği atık listesinden yararlanılmıştır.